اگر متوجه شوید کودکتان در خواب دندان قروچه میکند، طبیعی است که نگران شوید. دندان قروچه یا فشردن دندانها ممکن است پاسخی غیرارادی به استرس و اضطراب باشد. در طول خواب، بزرگسالان و کودکان ممکن است درگیر دندان قروچه شوند بدون اینکه آگاه باشند که این کار را انجام میدهند.
دندان قروچه به خودی خود خطرناک تلقی نمیشود، اما ساییدن و فشردن مداوم دندانها میتواند به مرور زمان باعث درد فک و آسیب به دندانها شود. ما علل و خطرات دندان قروچه در خواب را در کودکان بررسی میکنیم و در مورد راهکارهایی برای پیشگیری از این عادت شبانه صحبت میکنیم.
دندان قروچه چیست؟
دندان قروچه (براکسیسم) عبارت است از ساییدن و فشردن مکرر دندانها بر روی یکدیگر. دو نوع متمایز دندان قروچه وجود دارد: دندان قروچه در خواب و دندان قروچه در بیداری. عقیده بر این است که دندان قروچه در بیداری شایعتر است و معمولا شامل فشردن دندانها بر روی یکدیگر بدون ساییدن است.
طبق مطالعات انجام شده، 6 تا 50 درصد کودکان در طول شب دچار دندان قروچه میشوند. اعتقاد بر این است که دندان قروچه در دوران کودکی شایعتر است و میتواند به محض رشد دندانها در دوران نوزادی شروع شود. بیش از 80 درصد افراد مبتلا به دندان قروچه در خواب ممکن است متوجه نشوند که هنگام خواب این کار را انجام میدهند. تشخیص دندان قروچه در خواب در کودکان ممکن است دشوار باشد، مگر اینکه آنها در اتاق خواب مشترک با شما باشند. صداهای تولید شده از ساییدن و فشردن دندانها نیز ممکن است منجر به اختلال در خواب کودک یا شما شود.
دندان قروچه میتواند خطر ابتلا به موارد زیر را افزایش دهد:
- شکستگی دندانها، تحلیل لثه و سایر مشکلات در دندانها و فک
- اختلالات مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)
- اختلال در اشتها
- اختلالات روانی مانند افسردگی و اضطراب
- مشکلات خواب
چرا کودکان دندان قروچه میکنند؟
دندان قروچه در کودکان و کودکان نوپا احتمالا به دلیل ترکیبی از عوامل روانی، سابقه خانوادگی و محرکهای محیطی رخ میدهد. مطالعات نشان دادهاند که کودکان پسر بیشتر در معرض ابتلا به دندان قروچه هستند، اگرچه تحقیقات بیشتری برای تایید این موضوع باید انجام شود. افرادی که مستعد دندان قروچه هستند ممکن است توسط سک یا چند عامل اضافی مانند استرس یا دود دست دوم تحریک شوند.
استرس
به نظر میرسد استرس ارتباط نزدیکی با دندان قروچه در خواب دارد، اگرچه تحقیقات بیشتری برای تعیین اینکه آیا استرس باعث دندان قروچه میشود یا بالعکس مورد نیاز است. برای کودکان در سن مدرسه، دندان قروچه ممکن است راهی برای مقابله با استرس ناشی از تکالیف و گرفتن نمرات خوب باشد.
سن
کودکان 7 تا 10 ساله بیشتر در معرض دندان قروچه در خواب هستند، اما این عارضه در کودکان در همه گروههای سنی دیده میشود.
- نوزادان: نوزادان میتوانند به محض درآمدن دندانهایشان دندان قروچه را تجربه کنند. این عارضه در کودکان یک سال و کمتر گزارش شده است.
- نوزادان ممکن است برای تسکین ناراحتی مرتبط با دندان درآوردن دچار دندان قروچه شوند. عاداتهای دهانی مزمن مانند دندان قروچه در دوران
- شیرخوارگی معمولا عوارض دراز مدت سلامتی ایجاد نمیکند، اما ممکن است باعث شود شیرخواران زودتر از موعد شیر خوردن را متوقف کنند.
- کودکان نوپا: تحقیقات نشان میدهد که استرس و اضطراب جدایی ممکن است باعث ایجاد دندان قروچه در کودکان نوپا شود. بعید است که دندان
- قروچه در دوران شیرخوارگی و کودکی روی یکپارچگی ساختاری دندانهای دائمی تاثیر بگذارد.
- کودکان در سنین مدرسه: دندان قروچه ممکن است در کودکانی که دندانهای شیری خود را از دست میدهند و در حال درآوردن دندانهای دائمی
- هستند ظاهر شود و دوباره از بین برود. تحقیقات همچنین نشان میدهد که کودکان ممکن است به طور ناخودآگاه تنش و استرس در طول روز را از طریق دندان قروچه شبانه از بین ببرند.
اضطراب
در کنار استرس و اضطراب، به نظر میرسد که دندان قروچه در کودکان مبتلا به برخی بیماریها مانند میگرن یا اختلال بیش فعالی کمبود توجه (ADHD) بیشتر رخ میدهد. با این حال، مشخص نیست که آیا دندان قروچه ناشی از ADHD است یا داروهایی که معمولا برای مدیریت علائم ADHD استفاده میشوند.
علاوه بر این، کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلالات عصبی رشدی یا اختلال طیف اوتیسم ممکن است هم در بیداری و هم در خواب دندان قروچه را تجربه کنند. دندان قروچه همچنین میتواند همراه با اختلالات خواب، از جمله پاراسومنیا، خروپف و اختلالات تنفسی مرتبط با خواب باشد. با این حال، نمیتوان گفت که آیا اینها علت دندان قروچه در شب هستند.
مشکلات دندانی
دندان قروچه در کودکانی که دندانهای نامرتب دارند و کسانی که از وسایل ارتودنسی ثابت مانند بریس استفاده میکنند، شایعتر است. با این حال، شواهد کافی برای شناسایی مشکلات دندانی به عنوان علت دندان قروچه وجود ندارد. دندان قروچه همچنین در افرادی که عمدتا از طریق دهان نفس میکشند، شایعتر است.
دود دست دوم
دود دست دوم سیگار یکی دیگر از عوامل خطر برای ایجاد دندان قروچه در دوران کودکی است. تحقیقات نشان میدهد که حتی قرار گرفتن در معرض دود سیگار به میزان متوسط، خطر ابتلا به دندان قروچه را در کودکان افزایش میدهد.
علائم دندان قروچه در کودکان
برخی علائم و نشانههای رایج دندان قروچه در کودکان عبارتند از:
- آسیب دندان: کودکان مبتلا به دندان قروچه در خواب ممکن است دچار شکستگی دندان، سایش و فرسودگی دندانها یا تحلیل لثه شوند.
- دندانهای حساس: کودکانی که دندان قروچه میکنند ممکن است به غذاها و نوشیدنیهای گرم یا سرد حساسیت بیشتری نشان دهند.
- درد فک یا سردرد: فشار مداوم ناشی از دندانهای به هم فشرده ممکن است منجر به سردرد، درد فک و گاهی اوقات صدای کلیک یا افزایش اندازه عضلات فک شود.
- صدای ساییدن: شما میتوانید کودک خود را از نظر صدای ساییدن دندانها به یکدیگر را در طول شب بررسی کنید.
تشخیص دندان قروچه در کودکان
علائم دندان قروچه ممکن است توسط دندانپزشک در طی یک قرار ملاقات معمولی تشخیص داده شود. اگر کودک شما از درد صبحگاهی یا بد خوابی شکایت میکند، ممکن است یک پزشک متوجه این عارضه شود. از آنجایی که دندان قروچه در خواب در طول شب رخ میدهد، دندانپزشکان به شدت به گزارشهای والدین در مورد صداهای ساییدن یا فشار دادن در هنگام خواب کودک تکیه میکنند.
ارائه دهنده مراقبت ممکن است از فرزند شما در مورد عوامل استرس زای فعلی سوال کند تا تصویر کاملتری از عوامل بالقوه تشدید کننده به دست آورد. به ندرت ممکن است برای کودک شما به منظور بررسی علائم دندان قروچه یا سایر اختلالات خواب، برای پلی سومنوگرافی (معاینه خواب شبانه) تجویز شود.
درمان دندان قروچه
درمان دندان قروچه بر پیشگیری از آسیب دندان و کاهش عوارض جانبی مانند درد و سردرد تمرکز دارد. بهبود کیفیت خواب و رسیدگی به منابع استرس ممکن است به کنترل بیشتر دندان قروچه کمک کند.
محافظ شب
دندانپزشک ممکن است برای محافظت از دندانهای کودک در هنگام خواب، محافظ شب یا آتل تجویز کند. به نظر میرسد نایت گارد و آتل در درمان دندان قروچه موثر باشد، اگرچه ممکن است این عارضه به طور کامل از بین نرود. در صورت عدم استفاده از این وسایل، علائم ممکن است دوباره عود کنند.
تسکین استرس
مدیریت استرس میتواند به کاهش دندان قروچه کمک کند. با فرزندتان در مورد اتفاقاتی که ممکن است باعث ناراحتی او شوند، صحبت کنید. در صورت لزوم، برای حمایت بیشتر با یک متخصص بهداشت روان یا مشاور مدرسه فرزندتان تماس بگیرید.
بهبود کیفیت خواب
دندان قروچه در خواب ارتباط تنگاتنگی با کیفیت خواب دارد. ایجاد یک روال قبل از خواب میتواند زمینه را برای خواب سالم فراهم کند و به کودک شما کمک کند هنگام خواب اعتماد به نفس و امنیت داشته باشد. چند نمونه از فعالیتهای آرامش بخش قبل از خواب عبارتند از:
- خوردن یک میان وعده مغذی قبل از خواب
- مسواک زدن دندانها
- گرفتن دوش آب گرم
- خواندن داستان
- در آغوش گرفتن فرزندتان
- آواز خواندن یا موسیقی ملایم
تسکین علائم
گاهی اوقات کار بر روی شل کردن عضلات صورت در طول روز میتواند دندان قروچه شبانه را کاهش دهد. برای تسکین فک و درد دندانها از کمپرس سرد یا گرم استفاده کنید. کودک خود را به نوشیدن آب تشویق و از خوردن غذاهای سفت و آدامس منع کنید. از پزشک خود در مورد تمرینات کششی و تکنیکهای ماساژ صورت سوال کنید.
داروها
شواهدی وجود دارد مبنی بر اینکه درمانهای هومیوپاتی یا داروها ممکن است به کاهش دندان قروچه در خواب در کودکان کمک کنند، اما تحقیقات بیشتری برای ارزیابی اثربخشی و عوارض جانبی احتمالی مورد نیاز است. همیشه قبل از شروع هر داروی جدیدی با پزشک خود صحبت کنید، حتی اگر بدون نسخه به فروش میرسند. از آنجایی که دندان قروچه جدا از اثرات ثانویه آن بر روی دندانها و فک، مضر تلقی نمیشود، پزشک کودک شما باید بررسی کند که آیا مصرف دارو ارزش عوارض جانبی احتمالی را دارد یا خیر.
سخن پایانی
اگر متوجه علائم دندان قروچه در کودک خود شدید، مانند افزایش حساسیت دهان، درد فک، سردرد صبحگاهی یا صدای خرخر کردن در طول شب، با دندانپزشک یا متخصص اطفال خود صحبت کنید. همچنین اگر کودک شما در طول روز مشکل خواب دارد یا علائمی از خواب آلودگی دارد، باید با یک ارائه دهنده مراقبتهای بهداشتی مشورت کنید.
دندان قروچه (براکسیسم)
مشکل دندان قروچه یا سایش دندانها به هم (Bruxism) محدود به بزرگسالان نیست. تقریبا ۱۵ تا ۳۳ درصد از کودکان دندانهایشان را به هم فشار میدهند که زمان رویش دندانهای شیری و دائمی شدت مییابد. در بیشتر کودکان عادت سایش یا grinding بعد از رویش کامل دندانها بهبود مییابد.
اغلب کودکان در هنگام خواب، دندانهای خود را به هم فشار میدهند. هیچکس دقیقا نمیداند که چرا کودکان دندانهای خود را به هم فشار میدهند.
علل احتمالی دندان قروچه
- دندانهای نامرتب و یا تماس نامنظم میان دندانهای بالا و پایین
- بیماریها (مانند کمبودهای تغذیهای، آلرژیها، اختلالات اندوکرین) و عوامل روانشناختی از جمله اضطراب و استرس هستند.
مشکلات ناشی از سایش دندانها
- سایش دندانهای شیری به ندرت باعث ایجاد مشکل میشود.
- در دندانهای دائمی: درد فک، سر درد، سایش دندان و اختلالات مفصل گیجگاهی-فکی.
کمک به کودک برای توقف عادت سایش دندانها
- هیچ مداخلهای برای کودکان پیشدبستانی نیاز نیست.
- با این حال، کودکان بزرگتر ممکن است به روکش موقتی یا روشهای دیگری مانند محافظ شب night guard نیاز داشته باشند تا از سایش جلوگیری شود.
- استرس کودکان را به ویژه قبل از خواب کاهش دهید.
- ماساژ و تمرینات کششی را برای استراحت ماهیچهها انجام دهید.
- مطمئن شوید که رژیم غذایی کودک شامل مقدار زیادی آب میشود. کمبود آب ممکن است به سایش دندانها مرتبط باشد.
سوالات متداول
دندان قروچه یا براکسیسم چیست؟
ممکن است بسیاری از افراد چندین بار در سال دچار دندان قروچه یا براکسیسم در طول خواب شوند. دندان قروچه به معنای کشیدن یا فشردن دندانها بر روی هم است. اگر بعضی اوقات در طول خواب دندان قروچه میکنید، آسیب جدی به شما وارد نمیشود. اما اگر این کار را به صورت مداوم انجام میدهید، قطعا به دندانهای شما آسیب میرسد. حتی ممکن است دچار مشکلات جدیتری مانند آسیب به عضلات فک و یا ابتلا به اختلالات مفصل گیجگاهی-فکی شوید.
چرا به دندان قروچه مبتلا میشویم؟
دلیل اصلی براکسیسم هنوز مشخص نیست، اما فاکتورهایی وجود دارد در ابتلا به این اختلال تاثیر گذار است. اضطراب، مشکلات بایت، شکستگی دندان و یا از دست دادن دندان از جمله مواردی هستند که در ابتلا به براکسیسم موثر میباشند. همچنین شواهدی وجود دارد که نشان میدهد اختلالات خواب مانند قطع تنفسی یا آپنه خواب نیز میتواند باعث این اختلال شود.
چگونه میتوانیم مانع از دندان قروچه شویم؟
برای جلوگیری از این عارضه میتوانید از گارد دهان استفاده کنید. گارد دهان تمامی دندانها را میپوشاند و مانع از کشیده شدن آنها بر روی هم میشود. کاهش اضطراب و تغییر سبک زندگی (مانند ترک الکل و کافئین) میتواند به کاهش میتواند فشار زیادی را به دندانها وارد کند کمک کند. همچنین بررسی عادتهای غلط خواب و درمان آنها نیز میتواند به درمان براکسیسم کمک کند.
آیا اضطراب میتواند منجر به دندان قروچه شود؟
اضطراب میتواند باعث دندان قروچه شود. این عارضه ممکن است در طول روز و شب و اغلب بدون اینکه متوجه شوید رخ دهد. اگر به براکسیسم مبتلا هستید، در شرایطی که دچار اضطراب میشوید، ممکن است این حالت در شما شدت پیدا کند. این عارضه میتواند منجر به اختلالات مفصل گیجگاهی-فکی شود.
آیا دندان قروچه و کشیدن دندانها بر روی هم میتواند باعث از بین رفتن لثهها شود؟
دندان قروچه میتواند فشار زیادی را به دندانها وارد کند و همین امر میتواند باعث از بین رفتن لثهها شود.
چگونه دندان قروچه میتواند منجر به مشکلات دندان شود؟
اگر دندانهای خود را در طول شب، روز یا هر دو به هم میسایید، این امر میتواند منجر به فرسایش دندان شود. اگرچه براکسیسم به دلایل مختلفی از جمله استرس و اضطراب ایجاد میشود، اما میتواند در اثر مشکلات بایت (قرارگیری نادرست دندانها روی هم)، افتادن یا کج بودن دندانها نیز ایجاد شود.
چگونه میتوان از مشکلات دندان ناشی از دندان قروچه جلوگیری کرد؟
دندانپزشک ممکن است برای محافظت از دندان در طول شب استفاده از محافظ دهان را پیشنهاد کند. محافظ دهان سفارشی که توسط دندانپزشک و مخصوص شما ساخته میشود، هزینه بیشتری نسبت به انواع آماده و غیر سفارشی دارد. توجه داشته باشید محافظ دهانی که متناسب با دهان شما ساخته شده باشد، تاثیر بیشتری دارد. این محافظ گاهی اوقات کمک میکند تا زمانی که دندانهای خود را به هم میسایید، متوجه آن شوید و از این کار دست بکشید. اگر دندان قروچه شما ناشی از استرس است، میتوانید برای کاهش استرس یک برنامه ورزشی برای خود بریزید و یا به مشاور مراجعه کنید.
چرا باید دندان قروچه را درمان کنید
آیا دندانهایتان را روی هم فشار میدهید یا دندان قروچه دارید؟ در ادامه به دلایل بروز این عارضه و کارهایی که میتوانید برای درمان دندان قروچه انجام دهید میپردازیم.
دندان قروچه چیست؟
بسیاری از افراد از عوارض فشردن دندان، دندان قروچه و سایش دندانها روی هم رنج میبرند. این عادت با عنوان “بروکسیسم” نیز شناخته میشود و در سالهای اخیر به دلیل تغییر در شیوه زندگی و افزایش عوامل استرس زا، شیوع آن افزایش داشته است. علاوه بر دندان قروچه، کلینچینگ (فشردن دندانها بر روی هم و منقبض کردن ماهیچهها بدون حرکت دادن دندانها به جلو و عقب) نیز بی خطر و بدون عارضه نیست.
یک انسان بالغ میتواند هنگام جویدن نیرویی معادل 15 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع به دندانهای خود وارد کند. بنابراین در صورت تداوم دندان قروچه، این فشار طولانی نه تنها روی دندانها و ساختارهای پشتیبان آنها، بلکه بر روی عضلات، تاندونها، رباطها و مفاصل فک، جمجمه، گردن و شانهها نیز وارد میشود. در هنگام خواب، فشردن دندانها گاهی همراه با سایش و حرکت دندانها به جلو و عقب یا طرفین همراه میشود که به آن دندان قروچه میگویند. برخی از افراد در طول روز نیز این کار را انجام میدهند.
اگر دندان قروچه درمان نشود، میتواند مینای دندان را از بین ببرد و لایه نرم، حساس و مستعد پوسیدگی دندان را در معرض دید قرار دهد.
عوارض دندان قروچه
در حالی که تقریباً 8 درصد از مردم از این موضوع آگاه هستند که در طول شب دندان قروچه دارند، بسیاری از موارد گزارش نشده است و این نشان میدهد تعداد افرادی که نمیدانند در طول شب این عمل را انجام میدهند، بسیار بیشتر از این تعداد است. با اینکه احتمال دارد افراد از دندان قروچه خود در طول شب اطلاع نداشته باشند، اما علائم آن واضح و مشخص است.
عوارض دندان قروچه عبارت است از:
- حساسیت متناوب دندان
- دندان درد بدون دلیل
- دندانهای ترک خورده یا شکسته
- وجود ترک روی سطح دندان
- تحلیل لثه
- تیک داشتن پرش و یا درد در مفصل فک
- مشکل در جویدن یا باز کردن کامل دهان
بنابراین جای تعجب نیست اگر فردی که دندان قروچه دارد و یا دندانهای خود را به هم میفشارد، از کشیدگی و درد در نواحی گردن، شانه و یا سردرد یا گوش درد بی دلیل رنج ببرد.
چه عواملی باعث دندان قروچه میشود؟
دلایلی که در شروع دندان قروچه موثر هستند شامل استرس پنهان، عدم تراز صحیح دندانها، درمان غیر اصولی دندان، صدمات قبلی به ناحیه سر و گردن و بیماریهایی مانند پارکینسون یا هانتینگتون است. مطالعات نشان داده است که براکسیسم به آپنه خواب (قطع تنفس در هنگام خواب) و استفاده از داروهای ضد افسردگی خاص نیز مرتبط است. همچنین تحقیقات نشان میدهند که دندان قروچه تحت تأثیر فعالیت ساقه مغز است.
میتوان گفت بسیاری از مراجعین به کلینیکهای دندانپزشکی از اختلال مفصل گیجگاهی-فکی (TMD) رنج میبرند، زیرا فشردن دندان و دندان قروچه اغلب منجر به اختلال در مفصل گیجگاهی-فکی میشود. در این حالت مفصل گوی و کاسهای کنار گوش، که استخوان فک را به استخوان گیجگاهی متصل میکند و اجازه میدهد فک زیرین به سمت بالا، پایین یا پهلو حرکت کند، سفت و دردناک میشود و هنگام باز شدن صدای کلیک مانند میدهد. در موارد شدید، این مفصل چنان ملتهب میشود که دهان فقط چند میلیمتر باز میشود.
توصیه دندانپزشکان به مبتلایان به دندان قروچه چیست؟
دندانپزشکان به این افراد توصیه میکنند که از محافظ دهانی یا نایت گارد استفاده کنند. این محافظ یک وسیله پلاستیکی است که روی دندانها قرار میگیرد و در هنگام خواب باید استفاده شود تا از دندانها در برابر سایش محافظت کند و نیروی وارد شده بر دندانها را کاهش دهد.
بیماران معمولا نتایج رضایت بخشی پس از استفاده از محافظ دهانی در طول شب دریافت میکنند، پس به این نکته توجه داشته باشید و در صورتی که در طول شب دندان قروچه دارید، حتما به دندانپزشک مراجعه کرده و این محافظ را تهیه کنید.
سایر گزینههای درمانی برای دندان قروچه
استفاده از محافظ به بیمار کمک میکند، اما درمان نباید متوقف شود. دندانپزشکان از یک سری روشهای درمانی برای کمک به کاهش اسپاسم و گرفتگی عضلات و بازگرداندن مفصل به عملکرد طبیعی آن استفاده میکنند. این روشها شامل طب سوزنی، ماساژ درمانی، فیزیوتراپی، مدیتیشن و حتی هیپنوتیزم است. همچنین آموزش به بیماران در مورد تکنیکهای کاهش استرس بسیار مهم است.
متخصصان معتقدند که گاهی اوقات عملکرد ضعیف فک میتواند به ضعف بدن، مشکلات گوارشی یا سایر آسیبهای جسمی و روانی مرتبط باشد. بنابراین استفاده از تکنیکهای کاهش استرس و تمرکز بر تنفس و تنفس صحیح میتواند بسیار موثر باشد.
دلایل دیگر احساس درد در دندان و فک
بیماران اغلب حوادث گذشته خود را با مشکلاتی که امروز دارند ارتباط نمیدهند. برای مثال، ممکن است آسیب فک در کودکی منجر به ابتلا به دندان قروچه در بزرگسالی شود. تصادفات اتومبیل در گذشته، صدمات ورزشی، ضربه به سر در کودکی و حتی تولد دشوار نیز میتواند افراد را به اختلال مفصل گیجگاهی-فکی کند که به راحتی قابل درمان نباشد.
بسیاری از بیماران مبتلا به این اختلال علائم دیگری مانند سینوزیت، سوء هاضمه و حتی گلودردهای غیر قابل توضیح و تولید زیاد موم گوش نیز دارند.
چه کاری میتوان برای بهتر شدن دندان قروچه انجام داد
سعی کنید در سبک زندگی و رفتار خود تغییراتی ایجاد کنید که استرس شما را کاهش میدهد. فشردن دندان و دندان قروچه میتواند نشانه اضطراب پنهان، سرخوردگی یا عصبانیت سرکوب شده، آپنه خواب یا رقابت طلبی بیش از حد باشد.
چند بار در طول روز یا هر یک ساعت یک بار به صورت آگاهانه بررسی کنید آیا عضلات فک خود را بهم فشار میدهید؟ تمرین کنید که به طور آگاهانه عضلات صورت و فک خود را شل کنید. به صورت دورهای گردن و شانههای خود را ماساژ دهید و عضلات آن را بکشید.
اگر دچار سفتی، کلیک یا درد در فک هستید، از خوردن غذاهای سخت مانند آجیل، آبنبات یا یخ خودداری کنید و در هنگام خمیازه کشیدن، دهان خود را بیش از اندازه باز نکنید. این روش مدیتیشن را نیز امتحان کنید: زبان خود را به سقف دهان بچسبانید، لبهای خود را ببندید اما دندان های خود را از هم دور نگه دارید. در این حالت، عمیق و آهسته از طریق بینی تنفس کنید و با هر نفس کلمات”دم-بازدم” را با خود تکرار کنید.
حتما برای بررسی وضعیت دندانهای خود به دندانپزشک مراجعه کرده و از اون بخواهید محافظ دهان مناسب را برای شما تجویز کند.
